Stratejinin Ana Hedefleri

Temel Refahın Sağlanması

Dünya Bankası Grubu, kadınların temel refahını sağlamak için sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlere erişimlerini artırmayı hedefliyor. Bu kapsamda, cinsiyet eşitliği politikalarının sağlık ve eğitim sistemlerinde daha etkili bir şekilde uygulanması gerektiği vurgulanıyor. Kadınların sağlık hizmetlerine erişimi ve eğitimde fırsat eşitliği, cinsiyet eşitliğinin temelini oluşturuyor.

Ekonomik Katılım ve Liderlik

Kadınların ekonomik katılımını ve liderlik rollerini artırmak, stratejinin önemli bir diğer bileşeni. Dünya Bankası Grubu, kadın girişimciliğini destekleyen programlar ve iş yerinde cinsiyet ayrımcılığını önlemeye yönelik politikalar geliştirmeyi hedefliyor. Kadınların iş gücüne katılımının artırılması, ekonomik büyümeyi teşvik ediyor ve toplumların refahını artırıyor. Bu nedenle, kadınların ekonomik hayata daha aktif katılımı için gerekli ortamın sağlanması büyük önem taşıyor.

Finansman ve Büyük Ölçekli Programlar

Cinsiyet eşitliğini sağlamak için gerekli olan finansman ve büyük ölçekli programlar, stratejinin önemli bir parçası. Dünya Bankası Grubu, cinsiyet eşitliğine yönelik projelere daha fazla kaynak ayırarak, bu projelerin etkisini artırmayı planlıyor. Bu projeler, kadınların ekonomik fırsatlara erişimini artırmayı, cinsiyete dayalı şiddeti azaltmayı ve cinsiyet eşitliği konusunda toplumsal farkındalığı artırmayı hedefliyor.

Türkiye ve Cinsiyet Eşitliği

Türkiye, cinsiyet eşitliği konusunda önemli adımlar atmış olsa da hala gelişim alanları mevcut. Dünya Bankası Grubu’nun stratejisi, Türkiye gibi ülkelerde cinsiyet eşitliğini sağlamak için yapılması gereken reformları ve politikaları da kapsıyor. Türkiye’de kadınların iş gücüne katılım oranı dünya ortalamasının altında, ancak son yıllarda yapılan yasal düzenlemeler ve toplumsal farkındalık çalışmaları bu durumu iyileştirmeyi hedefliyor. Eğitim ve iş gücü piyasasında cinsiyet eşitliğinin sağlanması, Türkiye’nin ekonomik ve sosyal kalkınmasına önemli katkılar sağlayacaktır.

Dünya Bankası Grubu Cinsiyet Stratejisi 2024-2030, cinsiyet eşitliğini sağlamak için kapsamlı ve etkili önlemler sunuyor. Kadınların ekonomik, sosyal ve politik hayata tam ve eşit katılımını sağlamak, sürdürülebilir kalkınma ve yoksulluğun azaltılması açısından kritik öneme sahip. Bu strateji, kadınların güçlenmesine ve toplumların daha adil ve eşitlikçi hale gelmesine katkıda bulunacaktır.

Teknoloji: Eğitimde Fırsat Eşitliği için Bir Umut mu Yoksa Tehdit mi?

Raporda, düşük ve orta gelirli ülkelerde internet erişimi ve dijital cihaz sahipliğinin artmasının, eğitimde fırsat eşitliği için olumlu bir gelişme olduğu belirtiliyor. Özellikle uzaktan eğitim imkanları, coğrafi engelleri aşarak daha fazla öğrencinin kaliteli eğitime erişimini sağlıyor. Ancak, bu iyimser tablonun altında yatan bazı sorunlar da göz ardı edilmemeli.

Dijital uçurum, yani internet erişimi ve dijital cihaz sahipliği konusundaki eşitsizlikler, farklı sosyoekonomik gruplar arasındaki eğitim farkını daha da derinleştirebilir. Özellikle kız çocukları, engelli öğrenciler, kırsal kesimde yaşayanlar ve etnik azınlıklara mensup öğrenciler, dijital dünyada daha fazla dezavantajla karşı karşıya kalabilirler. Bu nedenle, teknolojinin eğitimde eşitlik ve çeşitliliği desteklemesi için öncelikle dijital uçurumun kapatılması gerekiyor.

Kapsayıcı Eğitim İçerikleri ve Öğretmen Eğitimi: DEI’nin Temel Taşları

Eğitimde fırsat eşitliği sadece erişimle sınırlı değil. Farklı öğrenme stilleri, kültürel arka planlar ve özel ihtiyaçları olan öğrencilerin kendilerini temsil eden ve ihtiyaçlarına yanıt veren eğitim içeriklerine erişebilmeleri de önemlidir. Bu noktada, kapsayıcı eğitim içerikleri ve öğretmen eğitimi kritik bir rol oynuyor.

Dijital eğitim içerikleri, farklı öğrenci gruplarını dikkate alarak hazırlanmalı ve çeşitliliği yansıtmalıdır. Öğretmenler de, DEI konularında farkındalık sahibi olmalı ve bu değerleri sınıf ortamına yansıtmalıdır. Teknoloji, öğretmenlere bu konuda destek sağlayabilir ve çeşitli öğrenci gruplarına ulaşmalarına yardımcı olabilir.

Algoritmik Önyargı ve Dijital Okuryazarlık: Yeni Zorluklar, Yeni Çözümler

Teknoloji, eğitimde fırsat eşitliği için yeni zorluklar da beraberinde getiriyor. Algoritmik önyargı, yapay zeka destekli eğitim araçlarının belirli öğrenci gruplarına karşı ayrımcı davranışlar sergilemesine neden olabilir. Bu durum, eğitimde eşitsizliği daha da derinleştirebilir.

Dijital okuryazarlıkta eşitsizlikler de, öğrencilerin teknolojiyi etkili bir şekilde kullanma becerilerindeki farklılıklar nedeniyle ortaya çıkabilir. Bu eşitsizlikler, öğrencilerin eğitimden eşit şekilde yararlanmalarını engelleyebilir.

Bu zorlukların üstesinden gelmek için, algoritmik önyargıyı tespit eden ve azaltan mekanizmaların geliştirilmesi, dijital okuryazarlık eğitimlerinin yaygınlaştırılması ve farklı öğrenci gruplarının ihtiyaçlarına uygun dijital eğitim araçlarının tasarlanması gerekiyor.

Sonuç: Teknoloji, Eğitimde Eşitlik ve Çeşitlilik için Bir Araç Olabilir

UNESCO’nun 2024 GEM Raporu, eğitimde teknolojinin eşitlik ve çeşitlilik (DEI) üzerindeki etkisini derinlemesine inceleyerek önemli sorular ortaya koyuyor. Teknoloji, eğitimde fırsat eşitliğini artırma potansiyeline sahipken, mevcut eşitsizlikleri daha da derinleştirme riski de taşıyor. Ancak, doğru politikalar ve uygulamalarla, teknoloji eğitimde eşitlik ve çeşitliliği destekleyen güçlü bir araç haline gelebilir.

Bu rapor, eğitimciler, politika yapıcılar ve tüm paydaşlar için bir çağrı niteliğindedir. Eğitimde teknolojinin herkes için adil ve kapsayıcı bir gelecek inşa etmek için nasıl kullanılabileceğini düşünmeye ve harekete geçmeye davet ediyor.

Raporun Ana Bulguları

Hukuki ve Düzenleyici Engeller

Rapor, kadınların ekonomik hayata tam ve eşit katılımını sınırlayan hukuki ve düzenleyici engelleri belirlemekte. Örneğin, bazı ülkelerde kadınların belirli sektörlerde çalışması yasaklanmışken, diğerlerinde kadınların kendi işlerini kurmaları için gereken izin süreçleri erkeklere kıyasla daha zor ve uzun olabiliyor.

Ekonomik Katılım ve Fırsatlar

Rapor, kadınların ekonomik katılımının artırılması için atılması gereken adımları da vurgulamakta.

“Kadınların iş gücüne katılım oranlarının artırılması, ekonomik büyümeyi teşvik edebilir ve yoksulluğun azaltılmasında önemli bir rol oynayabilir.” – World Bank​ (World Bank)​.

Yasal Reform Önerileri

Raporda, kadınların ekonomik hayata katılımını artırmak için önerilen yasal reformlar da yer alıyor. Bu reformlar arasında, iş yerinde cinsiyet ayrımcılığına karşı daha güçlü yasaların çıkarılması ve kadınların iş gücüne katılımını teşvik eden politikaların uygulanması bulunuyor.

Türkiye ve Cinsiyet Eşitliği

Türkiye de bu küresel raporda yer almakta ve kadınların ekonomik hayata katılımı konusunda önemli zorluklar ve fırsatlar barındırmaktadır.

“Türkiye’de kadınların iş gücüne katılım oranı dünya ortalamasının altında kalmakta, ancak son yıllarda yapılan yasal düzenlemeler ve toplumsal farkındalık çalışmaları bu durumu iyileştirmeyi hedeflemektedir.” – World Bank​ (World Bank)​.

Women, Business, and the Law 2024 raporu, kadınların ekonomik hayata tam ve eşit katılımını sağlamak için yapılması gerekenleri detaylı bir şekilde ortaya koyuyor. Kadınların ekonomik katılımının artırılması, sadece bireyler için değil, aynı zamanda toplumlar ve ekonomiler için de büyük faydalar sağlamakta. Bu nedenle, yasal reformlar ve toplumsal farkındalık çalışmalarıyla cinsiyet eşitliğini sağlamak, sürdürülebilir kalkınmanın anahtarıdır.

Raporun Bulguları

Raporda Türkiye’nin, cinsiyet eşitliğinde dünya genelinde son sıralarda yer almasının nedenleri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Özellikle eğitimde kadınların katılımında 90., ekonomi ve işgücüne katılımda 133., sağlık ve hayatta kalma oranında 98., aynı işte maaş eşitliğinde ise 96. sırada yer aldığı belirtiliyor. Bu sıralamalar, Türkiye’nin cinsiyet eşitliği konusunda ne kadar geri kaldığını ve bu alanda yapılacak çok iş olduğunu ortaya koyuyor.

Kadınların Ekonomiye Katılımı

Kadınların ekonomiye katılımının yetersizliği, Türkiye’nin bu sıralamada gerilerde kalmasının ana nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Kadın Koalisyonundan Işıl Kurnaz, “Kıtanın alt sınırını belirliyoruz” ifadesiyle bu durumu özetliyor. Türkiye’de kadınların işgücüne katılım oranı %18,5 iken, bu oran Avrupa’da %42,4 ile %69,3 arasında değişiyor. Bu durum, kadınların ekonomik bağımsızlıklarının ciddi şekilde kısıtlandığını gösteriyor. Ekonomik katılımın düşük olması, kadınların ekonomik büyümeden yeterince pay alamamasına ve yoksulluğun derinleşmesine neden oluyor.

Yasaların Yetmediği Noktalar

Yasaların yetersiz kaldığı noktalar da raporda vurgulanmış. Kadınların ekonomik özgürlüğü azalırken, sağlık hizmetlerine erişimde ve eğitimde fırsat eşitliği sağlanamıyor. Ayrıca, kadınların aile ve miras hukukuna dair haklarının tanınmaması da büyük bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. Kadınların ekonomik bağımsızlıklarının sınırlanması, genel olarak toplumsal cinsiyet eşitliği çabalarının önünde büyük bir engel teşkil ediyor. Türkiye’de, kadınların ekonomik ve sosyal hayatta daha fazla yer alabilmesi için yasaların güçlendirilmesi ve uygulanmasının sağlanması gerekiyor.

Avrupa ile Kıyaslama

Türkiye, Avrupa’daki diğer ülkelerle kıyaslandığında, ekonomik ve sosyal göstergelerde ciddi bir eşitsizlik yaşıyor. Avrupa’da işgücüne katılımda cinsiyet eşitliği %50’nin üzerinde iken, Türkiye’de bu oran %30’u bulmuyor. Bu tablo, Türkiye’nin cinsiyet eşitliği konusunda alması gereken daha çok yol olduğunu gösteriyor. Avrupa ülkelerinin çoğunda kadınlar, ekonomik ve sosyal hayatta daha eşit şartlarda yer alırken, Türkiye’de bu durum büyük bir sorun olmaya devam ediyor.

Sosyal ve Ekonomik Eşitsizlikler

Rapor, Türkiye’deki sosyal ve ekonomik eşitsizliklerin kadınların yaşamlarına olan etkilerini de detaylandırıyor. Boşanma, üreme sağlığı hakları ile aile ve miras hukukuna yönelik hakların yasal olarak tanınmaması, Türkiye’de kadınların karşılaştığı başlıca zorluklar arasında yer alıyor. Yasal düzeyde cinsiyet eşitliğinin varlığı ile pratikteki uygulamalar arasındaki uçurumun kapanması gerektiği vurgulanıyor. Türkiye, bu alanlarda iyileştirmeler yaparak kadınların sosyal ve ekonomik hayatta daha güçlü bir konumda olmalarını sağlamalıdır.

Kültürel ve Coğrafi Faktörler

Türkiye’nin bulunduğu coğrafi ve kültürel konum da cinsiyet eşitliği konusundaki durumunu etkileyen faktörler arasında yer alıyor. Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkeleri ile benzer sorunlar yaşayan Türkiye, bu bölgedeki birçok ülkeyle birlikte cinsiyet eşitliği konusunda geride kalmış durumda. Suudi Arabistan, İran, Katar ve Kuveyt gibi ülkelerle benzer sıralamalarda yer alan Türkiye, bu alandaki ilerlemeyi hızlandırmak için bölgesel ve küresel işbirliklerine önem vermelidir.

Sonuç

WEF’in 2024 raporu, Türkiye’nin cinsiyet eşitliği konusundaki zayıf performansını ve bu alanda atılması gereken adımları net bir şekilde ortaya koyuyor. Kadınların ekonomik ve sosyal hayata daha fazla katılımını sağlamak, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimlerini artırmak ve yasal haklarını güvence altına almak, Türkiye’nin cinsiyet eşitliği konusundaki durumunu iyileştirmek için atılması gereken temel adımlar arasında yer alıyor. Türkiye, bu alanlarda gerekli reformları gerçekleştirerek, kadınların toplumsal hayatta daha güçlü bir yer edinmelerini sağlamalıdır.

Kraliçe arı sendromunun nedenleri

Kraliçe arı sendromunun nedenleri tam olarak anlaşılamamıştır. Ancak, bu sendromun aşağıdaki faktörlerden kaynaklanabileceği düşünülmektedir:

• Erkek egemen iş kültürü: Erkek egemen iş kültüründe, kadınlar genellikle erkeklerden daha az desteklenir ve daha fazla önyargıya maruz kalırlar. Bu durum, kadınların hemcinslerine karşı daha rekabetçi ve saldırgan bir tutum sergilemesine yol açabilir.
• Kadınların kendilerine olan güven eksikliği: Bazı kadınlar, kendilerine yeterince güvenmeyebilirler. Bu durum, onların hemcinslerine karşı kendilerini kanıtlama ihtiyacı duymalarına neden olabilir.
• Kadınların rekabetçi doğası: Bazı kadınlar, doğuştan rekabetçi bir yapıya sahip olabilirler. Bu durum, onların iş hayatında başarıya ulaşmak için hemcinsleriyle rekabet etmelerine yol açabilir.

Kraliçe arı sendromunun etkileri

Kraliçe arı sendromunun iş hayatındaki etkileri şu şekilde olabilir:

• Kadınlar arasındaki işbirliğinin azalması: Kraliçe arı sendromu, kadınların birbirleriyle işbirliği yapmasını ve birbirlerini desteklemesini zorlaştırır. Bu durum, kadınların iş hayatında ilerlemelerini engelleyebilir.
• Kadınlar arasındaki rekabetin artması: Kraliçe arı sendromu, kadınların iş hayatında daha rekabetçi olmasına yol açabilir. Bu durum, kadınların stres ve gerginlik yaşamalarına neden olabilir.
• Kadınlar arasında düşmanlık ve çatışmaların artması: Kraliçe arı sendromu, kadınlar arasında düşmanlık ve çatışmaların artmasına neden olabilir. Bu durum, işyerinde huzursuzluk ve üretkenliğin düşmesine yol açabilir.

Kraliçe arı sendromunu önlemek için neler yapılabilir?

Kraliçe arı sendromunu önlemek için aşağıdaki önlemler alınabilir:

• Erkek egemen iş kültürünün değiştirilmesi: Erkek egemen iş kültürünün değiştirilmesi, kadınların iş hayatında daha fazla desteklenmesini ve daha az önyargıya maruz kalmasını sağlayacaktır. Bu durum, kadınların hemcinslerine karşı daha rekabetçi ve saldırgan bir tutum sergilemelerini önleyebilir.
• Kadınların kendilerine olan güveninin artırılması: Kadınların kendilerine olan güveninin artırılması, onların hemcinslerine karşı daha destekleyici bir tutum sergilemelerini sağlayacaktır. Bu durum, kadınların iş hayatında daha başarılı olmalarına yardımcı olacaktır.
• Rekabetçiliğin olumlu yönlere yönlendirilmesi: Rekabetçiliğin olumlu yönlere yönlendirilmesi, kadınların iş hayatında daha verimli ve üretken olmalarına yardımcı olacaktır. Bu durum, kadınların hemcinsleriyle daha iyi ilişkiler kurmalarına da yol açabilir.

Sonuç olarak, kraliçe arı sendromu, iş hayatında cinsiyet eşitliğine bir engeldir. Bu sendromun önlenmesi için, erkeklerin ve kadınların iş hayatında daha eşitlikçi bir yaklaşım benimsemesi gerekmektedir.

“Sesi Açıyoruz!” aslında arkasında büyük bir hayal barındırıyor. Bu hayal, pembe değil, hayatın tüm renklerinden oluşan bir mozaik gibi… 

Geçtiğim zor bir dönemde Carol Stewart’ın podcast’ine rastladığımda, zorlukları açıkça paylaşan kadınlardan ilham almıştım. İNAN topluluğunun kurulmasına vesile olan bu deneyim, “Sesi Açıyoruz!” programımızı da şekillendirdi. Çünkü hayatın kendisi gibi iş hayatı da inişler, çıkışlar ve eşitsizliklerle dolu.

“Sesi Açıyoruz!”da sadece başarı hikayelerini değil, aynı zamanda düşüp kalkabilme cesaretini ve yeniden başlayabilme gücünü barındıran gerçek hikayeleri paylaşmayı hedefledik. Program, zorlukları da paylaşma cesareti olan konuklarımızın kendi hikayelerini, iniş ve çıkışlarını, pişmanlıklarını ve başarılarını samimiyetle ama seslerini yükselterek paylaştıkları bir platform oldu.

Programımızı takip eden siz değerli izleyicilerimizden aldığımız olumlu geri dönüşler, programın birçok kişiye katkı sağladığını gösteriyor. Ancak sanırım en çok faydayı sunucu olarak ben aldım; konuklarım, hayatlarını bir amaç uğruna şekillendiren, başkalarına fırsat veren ve destek olan mücadeleci insanlardı. Onları tanımak ve ilham almak benim için çok değerliydi. Bu yılki tüm izleyicilerimize ve konuklarımıza teşekkür ediyorum.

2023 yılında “Sesi Açıyoruz!”da beraberce bolca farklı düşünce şekline şahit olduk ve farkındalık kazandık. 

Bazı öğretiler üzücüydü:

• Cinsiyet eşitliğinde hâlâ uzun bir yol var.
• Teknoloji maalesef kadın-erkek eşitliğine katkı sağlamıyor.
• Sanat dünyasında da cinsiyet eşitsizliği hala görülüyor.
• Ülkemizde gençlerin %82’sinin cinsiyetinden dolayı şiddete uğruyor.

Bizi tecrübeleriyle aydınlatan, birbirinden değerli konuklarımızdan ise şunları öğrenerek yüreklendik, yolumuzu çizdik:

• Merak etmek, başarının gizli anahtarıdır.
• Bilmek kadar, unutup yeniden öğrenmeye de açık olmalıyız.
• Çoklu yetenekli olmanın ve duygusal zekanın önemi artıyor.
• İş hayatı ve özel hayatta başka kimlikler değil, olduğumuz gibi olmak önemli.
• İş hayatında duygulara da yer var.
• Bilinçsiz ön yargılarımızın ve kalıpların farkında olmalıyız.
• Kimlerin sesi duyulmuyor, kimlerin söz hakkı yok, sormak zorundayız.
• İş hayatında fırsat eşitliği, performansı etkilemeyen her konunun dışarıda kalması ile mümkün.
• Gerçek kapsayıcılık, fırsat eşitliğinin sağlanmasının yoludur.
• Kız çocuklarının bilime yönelmesi desteklenmeli.
• Hayal kurmak, ‘hayır’ almaktan korkmamak ve çok çalışmak kişiyi hedefe ulaştırır.

2024 yılında da bu önemli konuları ve daha fazlasını “Sesi Açıyoruz!”da ele almaya devam edeceğiz. Hepinize sağlık, mutluluk ve başarı dolu bir yıl diliyorum.

Sevgi ve saygılarımla,

Bahar Taşkın Öztürk

Rapor, Türkiye’de iş yaşamında kadınların temsilini ve ilerlemelerini beş ana başlık altında ele alıyor

• İşgücüne katılım: Rapor, Türkiye’de kadınların işgücüne katılım oranının düşük olmasının nedenleri arasında, toplumsal cinsiyet rolleri, çocuk bakımı ve ev işleri gibi sorumlulukların kadınlara yüklenilmesi, kadınların eğitim ve beceri eksikliği gibi faktörler yer aldığını belirtiyor.
• Ücret eşitliği: Rapor, Türkiye’de kadınlar ve erkeklerin aynı işi yaptıklarında bile, erkeklerin kadınlara göre daha yüksek ücret aldıklarını belirtiyor.
• Terfi ve kariyer fırsatlarına erişim: Rapor, Türkiye’de kadın çalışanların yönetici pozisyonlarında temsil oranının düşük olmasının, kadınların terfi ve kariyer fırsatlarına erişiminde yaşadıkları eşitsizliklerden kaynaklandığını belirtiyor.
• Cinsiyet ayrımcılığı: Rapor, Türkiye’de işyerinde cinsiyet ayrımcılığının yaygın olduğunu belirtiyor.
• Cinsiyet eşitliği politikaları: Rapor, Türkiye’de iş yaşamında cinsiyet eşitliğini sağlamaya yönelik politikaların yetersiz olduğunu belirtiyor.

Rapor, Türkiye’de iş yaşamında cinsiyet eşitliğinin sağlanabilmesi için bazı önerilerde bulunuyor

• Toplumsal cinsiyet rollerini değiştirmek için çalışmalar yapmak:Toplumsal cinsiyet rolleri, kadınların işgücüne katılımını ve kariyer fırsatlarına erişimini olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle, toplumsal cinsiyet rollerini değiştirmek için çalışmalar yapmak gerekmektedir.
• Cinsiyet eşitliği konusundaki yasal düzenlemeleri uygulamaya geçirmek:Türkiye’nin cinsiyet eşitliği konusunda yasal düzenlemeler açısından iyi bir durumda olmasına rağmen, bu düzenlemelerin uygulamaya geçirilmesi konusunda daha fazla çabaya ihtiyaç vardır.
• Cinsiyet ayrımcılığına karşı yasal düzenlemeleri etkin şekilde uygulamak:Cinsiyet ayrımcılığı, kadınların işgücüne katılımını ve kariyer fırsatlarına erişimini engellemektedir. Bu nedenle, cinsiyet ayrımcılığına karşı yasal düzenlemeleri etkin şekilde uygulamak gerekmektedir.
• Cinsiyet eşitliği konusunda eğitim ve farkındalık çalışmalarını güçlendirmek:Cinsiyet eşitliği konusunda eğitim ve farkındalık çalışmaları, toplumsal cinsiyet rollerini değiştirmeye ve kadınların işgücüne katılımını ve kariyer fırsatlarına erişimini artırmaya yardımcı olabilir.
• İşverenlerin cinsiyet eşitliği politikaları oluşturması ve uygulamaya koyması:İşverenler, cinsiyet eşitliğini sağlamaya yönelik politikalar oluşturmalı ve bu politikaları uygulamaya koymalıdır.

PwC Türkiye Çalışma Hayatında Kadınlar Endeksi 2023, Türkiye’de iş yaşamında cinsiyet eşitliği konusundaki durumu değerlendirmesi ve bu konuda alınması gereken önlemler konusunda öneriler sunması açısından önemli bir rapordur. Rapor, iş yaşamında cinsiyet eşitliği konusunda farkındalık yaratmaya ve bu eşitliğin sağlanabilmesi için alınması gereken önlemler konusunda öneriler sunmaya yardımcı olabilir.

Raporun öne çıkan bulguları

• Türkiye’de kadınların işgücüne katılım oranı düşüktür.
• Kadınlar ve erkekler aynı işi yaptıklarında bile, erkeklerin kadınlara göre daha yüksek ücret alırlar.
• Türkiye’de kadın çalışanların yönetici pozisyonlarında temsil oranı düşüktür.
• Türkiye’de işyerinde cinsiyet ayrımcılığı yaygındır.
• Türkiye’de iş yaşamında cinsiyet eşitliğini sağlamaya yönelik politikalar yetersizdir.

Bu bulgular, Türkiye’de iş yaşamında cinsiyet eşitliğinin sağlanabilmesi için daha fazla çabaya ihtiyaç olduğunu göstermektedir.

UN Women İcra Direktör Yardımcısı Sarah Hendriks, raporu “Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları için bu yılki rapor bir çağrı niteliğinde. Her kadın ve kız çocuğunun eşit haklara, fırsatlara ve temsiliyete sahip olduğu bir dünya için şimdi kolektif ve bilinçli bir şekilde hareket etmeliyiz” sözleriyle tanımlıyor. UN DESA Politika Koordinasyonu ve Kurumlararası İşler Genel Sekreter Yardımcısı Maria-Francesca Spatolisano ise “Toplumsal cinsiyet eşitliği, 2030 Gündemi içinde sadece bir amaç değil, aynı zamanda diğer tüm amaçların üzerine inşa etmemiz gereken bir hedef” ifadelerini kullanarak önemini vurguluyor. Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UN Women) ve Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal İşler Departmanı (UN DESA) tarafından yayımlanan “Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarında İlerleme: Toplumsal Cinsiyet Eşitliği 2023 Durum Raporu”, dünya genelinde toplumsal cinsiyet eşitliğine ulaşma çabalarının bir göstergesi olarak öne çıkıyor. Raporun derinlemesine incelenmesi, bir dizi çarpıcı başlık ortaya koymaktadır.

İklim Değişikliği ve Gıda Güvensizliği

Rapora göre, iklim değişikliği kaynaklı gıda güvensizliği, 236 milyon kadın ve kız çocuğunu, aynı zamanda 131 milyon fazla erkek ve oğlan çocuğunu etkileyebilir. Bu durum, cinsiyet temelli etkilenmenin önemli bir göstergesi olarak öne çıkıyor.

Yakın Partner Şiddeti ve Ülkelerin Durumu

Raporda belirtilen bir diğer önemli nokta, dünyadaki hiçbir ülkenin, yakın partner şiddetini tamamen ortadan kaldıramamış olmasıdır. Bu, küresel çapta önemli bir toplumsal sorunun devam ettiğini göstermektedir.

Toplumsal Cinsiyet Eşitliğine Yatırım Yapan Ülkelerin Sayısı

Rapor, toplumsal cinsiyet eşitliğini ve kadınların güçlenmesini sağlamak için kapsamlı sistemlere sahip olan ve bu alanlarda bütçe ayırabilen ülke sayısının sadece 27 olduğunu ortaya koyuyor. Bu durum, daha fazla ülkenin bu konuda çaba sarf etmesi gerekliliğini vurguluyor.

Çatışmalardan Etkilenen Kadın ve Kız Çocukları

Raporda çatışmalardan etkilenen kadın ve kız çocuklarının sayısının arttığı belirtiliyor. 2022’de bu rakamın 614 milyona yükselmiş olması, uluslararası toplumun bu konuda daha etkili çözümler bulma zorunluluğunu gösteriyor.

Eğitimde Cinsiyet Ayrımcılığı ve Geleceğe Yönelik Tehdit

Mevcut hızla ilerlediğimiz takdirde, 2030’da 110 milyon kız çocuğu ve genç kız eğitimden mahrum bırakılmış olacak. Bu durum, eğitimdeki cinsiyet ayrımcılığının geleceğe yönelik önemli bir tehdit olduğunu gösteriyor.

İş Gücü ve Gelir Uçurumu

Rapor, kadınlar ve erkekler arasındaki iş gücü ve gelir uçurumunun hala yüksek seviyede olduğunu ortaya koyuyor. Dünya genelinde erkeklerin kazandığı her 1 dolara karşılık kadınlar sadece 51 sent kazanıyor. Bu durum, iş dünyasındaki cinsiyet eşitsizliği konusundaki meydan okumaları vurguluyor.

Ev İşi ve Bakım Sorumluluğu

Mevcut ilerleme hızında, bir sonraki neslin kadınları ortalama olarak erkeklere göre, günde 2.3 saat daha fazla ücretsiz bakım ve ev işi yapacak. Rapor, toplumsal cinsiyet eşitliği hedefine ulaşmanın giderek daha zor olacağını vurgulayarak, bu konuda daha fazla çaba sarf edilmesi gerektiğini gösteriyor.

Raporda ayrıca şu verilere yer veriliyor

• İklim değişikliği nedeniyle ortaya çıkacak gıda güvensizliği, 236 milyon kadın ve kız çocuğunu ve 131 milyon fazla erkek ve oğlan çocuğunu etkileyebilir.
• Dünyadaki hiçbir ülke, yakın partner şiddetini tamamen ortadan kaldıramamıştır.
• Toplumsal cinsiyet eşitliğini ve kadınların güçlenmesini sağlamak için kapsamlı sistemlere sahip olan ve bu alanlarda bütçe ayırabilen ülke sayısı sadece 27’dir.
• Çatışmalardan etkilenen kadın ve kız çocuklarının sayısı önemli ölçüde artmıştır. 2022’de bu rakam 614 milyona yükselmiştir. Bu, 2017’deki rakamdan yüzde 50 daha fazladır.
• Mevcut hızla ilerlediğimiz takdirde, 2030 yılında tahmini 110 milyon kız çocuğu ve genç kız eğitimden mahrum bırakılmış olacaktır.
• Kadınlar ve erkekler arasındaki iş gücü ve gelir uçurumu hala yüksek seviyededir. Dünya genelinde erkeklerin kazandığı her 1 dolara karşılık olarak kadınlar 51 sent kazanmaktadır. İş yaşamının en verimli dönemindeki erkeklerin yüzde 90’u iş gücüne katılırken, bu oran kadınlarda 61,4’tür.
• Mevcut ilerleme hızında, bir sonraki neslin kadınları ortalama olarak erkeklere göre günde 2,3 saat daha fazla ücretsiz bakım ve ev işi yapacaktır.

Sonuç ve Çağrı

Rapor, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma gündeminin vaatlerinin yerine getirilmesi ve hiçbir kadının ve kız çocuğunun geride bırakılmadığından emin olmak için küresel işbirliklerinin, yatırımların ve finansmanın artırılmasının önemini vurguluyor. Toplumsal cinsiyet eşitliği için daha adil bir dünya için bu çağrıya kulak vermek, hepimizin sorumluluğundadır.

Kaynaklar

Rapor

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayınladığı “İstatistiklerle Kadın, 2022” raporuna göre, hanehalkı işgücü araştırması sonuçlarına göre 2021 yılında 15 ve daha yukarı yaştaki istihdam edilenlerin oranının %45,2 olduğu görüldü. Ancak, kadınlarda bu oran %28,0 iken erkeklerde ise %62,8 oldu. Yani, kadınların istihdam oranı erkeklerin yarısından daha az.

Hanesinde 3 yaşın altında çocuğu olan 25-49 yaş grubundaki kadın istihdam oranı ise %26,1 oldu. Bu oran cinsiyete göre incelendiğinde, hanesinde 3 yaşın altında çocuğu olan 25-49 yaş grubundaki kadınların istihdam oranının erkeklerin istihdam oranına kıyasla oldukça düşük olduğu görüldü.

Kadınların siyasi temsili de hala yetersiz durumda. Türkiye Büyük Millet Meclisi verilerine göre, 2022 yılı sonu itibarıyla 579 milletvekili içerisinde kadın milletvekili sayısı 100, erkek milletvekili sayısı ise 479 oldu. Meclise giren kadın milletvekili oranı 2007 yılında %9,1 iken 2022 yılında %17,3’e yükseldi. Ancak, hala kadınların siyasi temsili erkeklerin gerisinde kalmaya devam ediyor.

Yönetici pozisyonlarına baktığımızda ise, hanehalkı işgücü araştırması sonuçlarına göre, şirketlerde üst düzey ve orta kademe yönetici pozisyonundaki kadın oranı 2012 yılında %14,4 iken 2021 yılında %20,7 oldu. Bu oranın artması olumlu bir gelişme olsa da, hala kadınların yönetici pozisyonlarına yeterince erişemediği görülüyor.

Sonuç olarak, Türkiye’de kadın-erkek eşitliği konusunda henüz tam anlamıyla başarı sağlanamamış durumda. İstihdam, siyasi temsil, yönetici pozisyonları gibi alanlarda hala cinsiyet ayrımcılığı yaşanıyor. Ancak, yapılan çalışmalar ve alınacak önlemler ile bu durumun düzeltileceği umuluyor.

Türkiye’de iş hayatında çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık konuları hala ciddi sorunlarla karşı karşıyadır. Kadınlar, engelliler, LGBTİ+ bireyler ve diğer azınlıkların iş hayatına katılımı ve iş ortamlarında eşit haklara sahip olmaları konusunda hala sorunlar yaşanmaktadır.

Kadınlar, iş hayatında erkeklere göre daha az fırsat ve imkanlara sahip olmaktadır. Kadınların iş hayatına katılım oranı oldukça düşüktür ve kadınların çoğu düşük ücretli işlerde çalışmaktadır. Ayrıca, kadınlar iş hayatında erkeklerle aynı haklara sahip olmamaktadır. Kadınların çoğu işyerinde tacize uğramakta, terfi edememekte ve işten çıkarılmaktadır.

Engellilerin iş hayatına katılımı da oldukça düşüktür. Çalışma ortamları engellilerin ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalmakta ve işe alım süreçlerinde de sorunlar yaşanmaktadır. Ayrıca, engellilerin işyerinde ayrımcılığa uğraması da yaygın bir sorundur.

LGBTİ+ bireylerin iş hayatına katılımı da hala sorunlarla karşı karşıyadır. Türkiye’de eşcinsel evlilik ve ayrımcılık yasakları gibi yasal düzenlemeler henüz yapılmamıştır ve bu da LGBTİ+ bireylerin iş hayatında ayrımcılık ve dışlanmaya maruz kalmasına neden olmaktadır.

Sonuç olarak, Türkiye’de iş hayatında çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık konuları hala ciddi sorunlarla karşı karşıyadır. İşletmelerin bu konuda daha bilinçli olması ve çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılığı teşvik eden politikalar benimsemesi gerekmektedir.